خوردن گیاهان دارویی در بارداری

خوردن گیاهان دارویی در بارداری باید با دقت بیشتری انجام شود. اگرچه علم پزشکی بیشتر مکمل های طبیعی را با نوع مصنوعی جایگزین کرده است، ولی بسیاری از افراد ترجیح می دهند برای تامین مواد مغذی ضروری و کاهش ناراحتی های شایع دوران بارداری، از گیاهان دارویی و ویتامین های طبیعی استفاده کنند.

خطرات، هشدارها و توصیه های خوردن گیاهان دارویی در بارداری

بسیاری از متخصصان گیاهان دارویی معتقدند که در بسیاری موارد، گیاهان دارویی اثربخش تر، به صرفه تر و کم عارضه تر از داروهای شیمیایی هستند. با این حال خیلی از پزشکان و متخصصان استفاده از گیاهان دارویی را برای زنان باردار توصیه نمی کنند، چرا که ایمنی این محصولات در پژوهش های گسترده علمی ثابت نشده است.

برخلاف داروهای تجویزی، گیاهان طبیعی و مکمل های ویتامینی مشمول فرآیندهای دقیق ارزیابی و کنترل کیفیت سازمان غذا و دارو (FDA) نمی شوند. این مسئله منجر به نوسان در کیفیت و غلظت ترکیبات موثر می شود، به طوری که حتی بین دو سری تولید مختلف از یک برند مشخص و همچنین محصولات شرکت های مختلف، تفاوت چشمگیری مشاهده می شود.

مصرف کنندگان راه چندانی برای اطمینان از عملکرد ادعا شده روی برچسب یا میزان ایمنی آن ندارند. دست یابی به اطلاعات معتبر درباره این محصولات اغلب دشوار است و این مسئله، تحقیق درمورد اثربخشی واقعی آن ها را با چالش مواجه می کند.

عوارض خوردن گیاهان دارویی در دوران بارداری

با وجود طبیعی بودن داروهای گیاهی، همه ی آن ها برای مصرف در دوران بارداری ایمن نیستند. سازمان غذا و دارو (FDA)، به زنان باردار توصیه می کند بدون مشورت با پزشک خود هیچ گونه محصول گیاهی مصرف نکنند. همچنین خانم های بارداری که قصد استفاده از گیاهان را دارند باید با یک فرد متخصص و باتجربه در زمینه گیاهان دارویی مشورت کنند. بعضی از فرآورده های گیاهی ممکن است حاوی موادی باشند که در دوران بارداری منع مصرف دارند.

برخی گیاهان ممکن است موادی داشته باشند که موجب سقط جنین، زایمان زودرس، انقباضات رحمی یا آسیب به جنین شوند. تنها پژوهش های محدودی درباره ی اثرات انواع گیاهان بر زنان باردار یا جنین انجام شده است.

خوردن گیاهان دارویی در بارداری باید با احتیاط باشد

از آن جا که ممکن است گیاهی برای دوران بارداری از نظر یک منبع ایمن و براساس منبعی دیگر ناایمن درنظر گرفته شود، بهترین کار این است که پیش ازمصرف هر داروی گیاهی با پزشک مشورت کنید.

برخی سازمان های متخصص در زمینه ی گیاهان دارویی آزمایش های گسترده ای برای سنجش ایمنی این گیاهان انجام داده اند. آن ها معمولا فهرستی از گیاهان را به همراه سطح ایمنی آن منتشر می کنند. ولی درک و تفسیر این طبقه بندی ها اغلب دشوار و گیج کننده است. بنابراین بهترین راه این است که پیش از مصرف هرگونه گیاه دارویی در دوران بارداری با متخصص این حوزه مشورت کنید.

نکته کلیدی در درک رتبه بندی ایمنی گیاهان، توجه به نوع مصرفی است که برای آن تعیین شده است. برای نمونه مصرف خوراکی رزماری در مقادیر معمول موجود در غذاها بی خطر درنظر گرفته می شود.

اما در دوران بارداری مصرف خوراکی رزماری در مقادیر دارویی ناایمن است. از آن جا که رزماری می تواند باعث تحریک رحم و جریان قاعدگی شود، بهتر است از مصرف آن خودداری کنید. اطلاعات معتبر کافی درباره ایمنی استفاده موضعی از رزماری در بارداری در دسترس نیست. این نمونه واضح نشان می دهد که روش مصرف یک گیاه می تواند درجه ایمنی آن را تغییر دهد (کمی رزماری در سس گوجه فرنگی خطری ندارد).

به هر حال، استفاده از رزماری به مقدار زیاد و در حد دوزهای دارویی، می تواند برای بارداری خطرناک باشد. همین موضوع درمورد گیاهانی مانند سیر، مریم گلی، زنجبیل و زردچوبه نیز صدق می کند. همه این گیاهان درصورت مصرف در مقادیر زیاد یا غلیظ، در دوران بارداری ممنوع هستند، ولی در مقادیر معمول موجود در غذا بی خطر محسوب می شوند.

پیشنهاد مطالعه: فواید و عوارض خوردن چای زنجبیل در بارداری

گیاهان دارویی ممنوعه در دوران بارداری

به طور کلی گیاهان زیر در دوران بارداری احتمالا ناایمن یا مضر محسوب می شوند:

•  ساو پالمتو (نخل اره ای): بر هورمون ها اثر می گذارد.
•  گلدن سیل: ممکن است از جفت عبور کند.
•  دونگ کوای (جینسینگ ماده): ممکن است با تشدید انقباضات رحمی باعث سقط جنین شود.
•  افدرا: منجر به تسریع حرکات رحم و زایمان زودرس می شود.
•  یوهمبین: می تواند منجر به افزایش فشار خون و حمله قلبی شود.
• پائودارکو: درصورت مصرف خوراکی با دوز بالا، برای جنین خطرناک است.
•  گل ساعتی: می تواند منجر به سقط شود.
•  کوهوش سیاه: می تواند منجر به عوارض جبران ناپذیر برای مادر و جنین شود.
•  کوهوش آبی: محرک رحم است و می تواند موجب زایمان شود.
•  بابونه رومی: مصرف مقدار زیاد ممکن است منجر به انقباضات رحمی شود.
•  پونه: مصرف خوراکی یا موضعی، با تحریک انقباضات رحمی می تواند خطر سقط را افزایش می دهد.

گیاهان توصیه شده در دوران بارداری

بسته به نوع پزشک معالج، ممکن است استفاده از برخی گیاهان برای تقویت سلامت بارداری به شما توصیه شود. به خاطر داشته باشید که هرگز خودسرانه هیچ دارو یا گیاهی را بدون مشورت با پزشک مصرف نکنید. از آن جا که هر بارداری متفاوت است، بهترین روش استفاده از گیاهان، تحت نظارت پزشک یا متخصص گیاهان دارویی است.

استفاده از گیاهان در دوران بارداری یک انتخاب شخصی است، اما برای اطمینان از بهترین نتیجه لازم است اطلاعات کافی درمورد انواع گیاهان، بخش های قابل استفاده (ریشه، برگ و سایر موارد) و روش مصرف (قرص، شربت، دمنوش) داشته باشید. گیاهانی که در دوران بارداری ایمن درنظر گرفته می شوند، اغلب گیاهان خوراکی یا تقویتی هستند که به صورت قرص، دمنوش یا جوشانده مصرف می شوند.

پیشنهاد مطالعه: فواید و عوارض مصرف رازیانه در بارداری

گیاهان دارویی رایج مورد استفاده در دوران بارداری

برخی گیاهان در دوران بارداری بی خطر یا احتمالا ایمن ارزیابی شده اند، مانند موارد زیر:

• برگ تمشک قرمز: که سرشار از آهن است، به تقویت رحم، افزایش تولید شیر، کاهش حالت تهوع و کاهش درد زایمان کمک می کند. همچنین گزارش یرخی پژوهش ها حاکی از آن است که استفاده از این گیاه در دوران بارداری می تواند عوارض و نیاز به مداخلات پزشکی در حین زایمان را کاهش دهد. به همین دلیل در برخی دمنوش های بارداری از برگ تمشک قرمز استفاده می شود تا از سلامت رحم حمایت شود. درمورد استفاده از این گیاه در طول کل بارداری یا تنها در سه ماهه دورم و سوم اختلاف نظر وجود دارد. به همین جهت بسیاری از متخصصان مصرف برگ تمشک قرمز را تنها پس از سه ماهه اول توصیه می کنند.
• برگ نعناع: در کاهش حالت تهوع بارداری و نفخ اثرگزار است.
• ریشه زنجبیل: به کاهش حالت تهوع و استفراغ کمک می کند.
• پوست درخت نارون قرمز: درصورت مصرف در مقادیر غذایی برای کاهش حالت تهوع، سوزش معده، و التهاب واژن مفید است.
• جو دوسر و ساقه جو دوسر: سرشار از کلسیم و منیزیم است، و به کاهش اضطراب، بی قراری و تحریکات پوستی کمک می کند.

گیاهان دارویی مجاز در بارداری

 دمنوش های بارداری مختلف حاوی گیاهان ایمن در بازار موجود است که شامل موارد زیر هستند:

• اسپرغان (پسیلیوم بلوند): درصورت مصرف خوراکی صحیح
• پسیلیوم سیاه: درصورت مصرف خوراکی همراه با مایعات کافی
• سیر: درصورت مصرف خوراکی به میزان معمول در غذا
• فلفل قرمز (کاین، فلفل تند): درصورت مصرف موضعی صحیح

گیاهان دارویی زیر با وجود توصیه متخصصین، فاقد شواهد معتبر علمی کافی در پایگاه جامع داروهای طبیعی ارزیابی شده اند.

برای این که مشخص شود کدام گیاهان دارویی برای مادران باردار بی ضرر هستند، لازم است پژوهش های بیشتری انجام شود و با پزشک متخصص مشورت شود.

قاصدک: سرشار از ویتامین A، کلسیم و آهن است. ریشه و برگ قاصدک همچنین می توانند در کاهش ادم خفیف و تقویت کبد اثرگزار باشد.
بابونه آلمانی: حاوی مقادیر بالای کلسیم و منیزیوم بوده و همچنین به رفع بی خوابی و التهاب مفاصل کمک می کند.
گزنه: حاوی مقادیر بالای ویتامین های A،C،K و همچنین کلسیم، پتاسیم و آهن است. این گیاه به عنوان یک داروی تقویتی بارداری، در بسیاری از دمنوش های مخصوص این دوره مورد استفاده قرار می گیرد.

هشدار ایمنی مصرف گزنه: پایگاه داده داروهای طبیعی، گیاه گزنه را در گروه « احتمالا ناامن» قرار داده است. درحالی که این گیاه در بسیاری از دمنوش های بارداری استفاده ی شود و بسیاری از کارشناسان و متخصصان به مصرف آن توصیه می کنند. احتمالا این اختلاف نظر به بخش مورد استفاده از گیاه (ریشه یا برگ) و میزان مصرف آن مربوط است. براساس منابع دیگر، مصرف گزنه در دوران بارداری به دلیل فواید زیاد آن مورد تشویق قرار می گیرد.

گیاهان پرمصرف دیگر در دوران بارداری

گیاهان زیر از جمله گیاهانی هستند که درصورت مصرف خوراکی، دارای رتبه ایمنی «احتمالا ناامن» هستند. بنابراین پیش از استفاده، لازم است پژوهش بیشتری انجام دهید و موضوع را با پزشک متخصص در میان بگذارید.

•  آلوئه ورا
•  جنسینگ
•  گل مغربی (پامچال شب)
•  گل تب بر (فیورفیو)
•  کاوا کاوا (گیاهی از خانواده فلفل سانان)
•  سنا

مطلب “خوردن گیاهان دارویی در بارداری” علمی-تحقیقاتی است و باید پیش از استفاده ی خودسرانه از هر داروی گیاهی، حتما با پزشک متخصص خود مشورت کنید تا با توجه به شرایط بارداری شما، پیشنهاد استفاده یا عدم استفاده از دارویی را تجویز کند.

مترجم: محدثه محمدی

منبع:
americanpregnancy.org